Leitast er við að gefa góða yfirsýn yfir helstu efnisþætti lífefnafræðinnar. Fjallað er um gerð, eiginleika og efnahvörf helstu byggingarefna, orkuefna og stjórnefna lífvera. Einnig er fjallað um efnaskipti þessara sömu efna í frumum líkamans þar sem helstu niðurbrots- og nýmyndunarferlum er lýst á sameindagrunni. Efnið tengist mjög víða reynsluheimi nemenda og má þar nefna umfjöllun um helstu orkuefni, næringu, fitubrennslu, megrun og offitu og áhersla á að sem flestir læri að taka ábyrgð á eigin heilsu á grundvelli þekkingar en láti ekki blekkjast af gylliboðum.
LÍOL2LA05, RAUN1NÁ04
Nemandi skal hafa öðlast þekkingu og skilning á:
kolhýdrötum, sykrum og uppruna lífheimsins
flokkun sykra og formúluritun í Fischervörpun
undirflokkum einsykra og ættartrjám aldósa og ketósa
ferflötungslaga hendimiðju, álægum og óálægum spegilmyndum og D og L gerðir sykra
keðju- og hringformúlum glúkósa og α- og β- gerðir einsykra
afleiðum einsykra
tvísykrum, gerðum sameinda og tengjum milli þeirra
fjölsykrum og glýkósíðtengjum
gerð, hlutverk og flokkun fituefna, mettaðri og ómettaðri fitu, cis, trans, ω-3 og ω-6
helstu efnahvörfum lípíða; þránun, herðingu, vatnsrofi, sápun
sterum og sterólum, kólesteróli, barksterum, gallsýrum, D-vítamíni, sterum sem lyf, anabólískum sterum, bólgueyðandi sterum og getnaðarvörnum
próteinum og peptíðum, aminósýrum og flokkun þeirra og peptíðtengjum
1. – 4. stigs byggingu próteina og eðlissviptingu próteina
ensímum og ensímvirkni
helstu efnaferlum innri efnaskipta; öndunarkeðjunni og myndun ATP í hvatberum, Krebs-hringnum, sykurrofi, fitusýruhringnum, niðurbroti aminósýra og þvagefnishringnum.
samþættingu niðurbrotsferla sykra, fitusýra og aminósýra og nýmyndunarferlum sömu efna
hvernig röskun efnaskipta getur leitt til sjúkdómseinkenna
Nemandi skal hafa öðlast leikni í að:
greina milli helstu gerða lífefnafræðilegra sameinda og flokkun þeirra
skilgreina helstu efnaskiptaferla lífheimsins
þekkja uppbyggingu og samsetningu próteina, allt frá DNA til virkra sameinda og byggingareininga þeirra
hafa heildarsýn yfir efnaskipti líkamans
geta sagt fyrir um hvernig röskun á gerð eða samsetningu lífefna getur leitt til sjúkdómseinkenna
Nemandi skal geta hagnýtt þá almennu þekkingu og leikni sem hann hefur aflað sér til að:
tengja lífefnafræði við daglegt líf og umhverfi og sjá notagildi hennar
sýna sjálfstæði í vinnubrögðum og bera ábyrgð á eigin námsframvindu
taka meðvitaðar ákvarðanir varðandi eigin heilsu
Námsmat fer fram með símati; tímakönnunum, verkefnaskilum og verklegum æfingum