Viðbrögð við einelti

Áætlun um viðbrögð við einelti

Einelti er neikvætt og illgirnislegt atferli sem felur í sér endurtekið áreiti og/eða ofbeldi, líkamlegt eða andlegt. Eineltinu er stýrt af einstaklingi eða hópi, beinist að öðrum og stendur í nokkurn tíma. Slík samskipti einkennast af ákveðnu ójafnvægi aflsmuna eða annars valds. Einelti getur birst á mismunandi hátt. Andlegt einelti felst m.a. í stríðni, útilokun, hótunum eða höfnun. Líkamlegt einelti getur verið barsmíðar, spörk, hrindingar eða meiðingar af öðru tagi.

Einelti getur einnig verið annað niðurlægjandi áreiti, til dæmis:

  • niðurlæging eða auðmýking t.d. vegna aldurs, kynferðis, kynhneigðar eða þjóðernis
  • niðurlægjandi eða lítilsvirðandi texti eða myndir í tölvupósti, sms, msn, bloggi, í gegnum facebook eða öðrum skriflegum sendingum
  • fjandskapur eða þögn þegar spurt er eða fitjað upp á samtali
  • óþægileg stríðni eða tilraun til fyndni á kostnað annarra
  • rógi eða meiðandi sögusögnum er komið af stað
  • útilokun frá félagslegum samskiptum
  • særandi athugasemdir

Athugið að ekki er um tæmandi yfirlit að ræða.
Að þekkja einelti
Sá einstaklingur sem verður fyrir einelti eða ofbeldi segir oft ekki frá því heldur skammast sín og kennir sjálfum sér jafnvel um. Þess vegna er mjög áríðandi að allir þekki einkenni eineltis. Hugsanlega er um einelti að ræða ef nemandinn:

  • lýsir andúð á skólanum
  • hættir að sinna náminu, einkunnir lækka
  • hættir að koma í matsal og/eða íþróttahús
  • er oft skráður veikur
  • vill ekki taka þátt í félagsstörfum í skólanum og einangrast félagslega
  • er mikið einn inni í herbergi
  • missir sjálfstraustið
  • virðist óhamingjusamur, niðurdreginn, þunglyndur eða í andlegu ójafnvægi
  • hefur slæma matarlyst, höfuðverk eða magapínu
  • þjáist af svefntruflunum
  • hefur þreytutilfinningu eða sýnir sljóleiki
  • neitar að segja frá hvað amar að
  • sýnir miklar skapsveiflur, verður árásargjarn og erfiður viðureignar

Verði starfsmenn eða foreldrar varir við einhver þessara einkenna eða önnur sem benda til að nemandanum líði illa er mikilvægt að kanna málið og hafa samband við stjórnendur eða námsráðgjafa.

Aðgerðaáætlun

  • Brýnt er fyrir nemendum skólans að þegar ágreiningur kemur upp þeirra á milli sé rétt að ræða málin og reyna að komast að málamiðlun og fá aðstoð til þess frá öðrum ef á þarf að halda. Þetta er kynnt fyrir nemendum með reglubundnum hætti. Til dæmis í í umsjónar- og lífsleiknitímum.
  • Nemendur sem og aðrir eru hvattir til að láta stjórnendur eða námsráðgjafa vita ef þeir eða aðrir verða fyrir einelti eða ofbeldi.  Öllum á að geta liðið vel í skólanum og njóta virðingar sem einstaklingar. Gera þarf nemendum grein fyrir því að ef þeir segja frá því að einhverjum líði illa vegna eineltis eða annars ofbeldis sé það trúnaðarmál.
  • Nemendur eru hvattir til að taka afstöðu gegn einelti og ofbeldi í verki með því að bregðast við til hjálpar og láta vita. Einnig er mikilvægt að gera nemendum grein fyrir því að það að skilja útundan eða hunsa, senda samnemendum dónaleg eða særandi skeyti í sms eða gegnum tölvu og að fjalla um samnemendur sína á niðurlægjandi eða særandi hátt á internetinu er jafnmikið einelti og að hæðast að eða berja.
  • Nemendur eru fræddir um þá afstöðu skólans að einelti og ofbeldi líðst ekki. Verði nemendur uppvísir að slíku geti viðurlögum verðið beitt ef þurfa þykir.
  • Kanna skal líðan nemenda reglulega og verður það unnið í samráði við starfshóp um einelti. Ef upp kemur einelti er það í höndum starfshópsins að vinna að lausn málsins. Þrír starfsmenn skólans eiga sæti í hópnum. Námsráðgjafi, áfangastjóri og hjúkrunarfræðingur.
  • Áætlun um viðbrögð við einelti er sýnileg á heimasíðu skólans og er kynnt starfsfólki og foreldrum / forráðamönnum nýnema í skólabyrjun á haustin.

Viðbragðsáætlun

Vinnuferli ef tilkynningar berast um grun um einelti eða áreiti:

  1. Haldin er ferilskrá um málið.
  2. Málið er kannað m.a. með viðtölum við þá aðila sem eiga hlut að máli.
  3. Námsráðgjafi kallar saman starfshóp um einelti.
  4. Haft er samband við forráðamenn ólögráða nemenda (gerenda / þolenda) ef þurfa þykir.
  5. Starfshópur gerir tillögur að lausn málsins og getur annað starfsfólk, foreldrar og nemendur aðstoðað við lausn mála. Einnig getur verið þörf á utanaðkomandi aðstoð. Leggi starfshópur til að viðurlögum verði beitt, kemur það þeim áleiðis til skólameistara.
  6. Kannað verður eftir ákveðinn tíma hvort málið er leyst og eineltinu hefur linnt.  Ef svo er ekki getur þurft að leita aðstoðar aðila utan skólans við lausn málsins